Leeswijzer-Nieuwsbrief
Afdrukken print contact contact lettergrootte:standaard groot

Leeswijzer
- Eindversie project ’55-plus Sport & Leefstijl’: december 2016. 
- Eindversie theorieontwikkeling: december 2018.


Introductie
Het project ’55-plus Sport & Leefstijl’ stimuleert het sporten-bewegen én leren-ontwikkelen' van de nieuwe generatie, geboren in de jaren veertig, vijftig en begin zestig. Het is gekoppeld aan een ontwikkelingsonderzoek (praktijk én theorie) in de periode 2009 t/m 2018.
Het project is een vervolg op eerdere projecten en onderzoeken onder de naam 'Actief leren onderwijzen' (1998 tot 2010). Deze waren gericht op de Lichamelijke opvoeding op school - met name voortgezet onderwijs - (jeugd)sport en lerarenopleidingen voor vakleraren LO. ‘Actief leren onderwijzen’ én ‘Actief leven, bewegen en ontwikkelen’ vormen samen één praktijktheorie voor jong tot oud. Deze OLDACTION-site geeft hiervan een beschrijving.
De kern van ’55-plus Sport & Leefstijl’ is gebaseerd op twee eerdere publicaties: 'Sport op maat' (2010) en 'Activo's doen het anders,...' (2012) en nader in praktijk én theorie uitgewerkt voor deelnemers, kartrekkers en coördinatoren van '55-plus clubs'. Informatie is bedoeld voor de 55-plusser, kartrekker, sporttrainer, coördinator, leefstijlcoach, opleider van én derde of vierdejaars mbo- of hbo-studenten op het gebied van sport én lichamelijke opvoeding. Voor mbo- en hbo-studenten van Sport en bewegen/CIOS-opleidingen en opleidingen voor Lichamelijke Opvoeding (ALO’s of Instituten voor sportstudies) biedt scholing mogelijkheden voor latere ondersteuning van de ’55-plussers’.
De kern van de 55-plus leefstijl is…… 
 


‘Actief/initiatiefvol of ondernemend leven, sporten/bewegen, leren/ontwikkelen’ van de 55-plusser wordt toegepast op het gebied van werken, zorgen, genieten en leren/ontwikkelen.
Maar zowel jong als oud ambieert een actief leven. Daarvoor is een optimaal fysiek, sociaal én mentaal-cognitief beleven, leren en ontwikkelen nodig. Het te realiseren niveau is afhankelijk van de eigen competenties én de verandermogelijkheden van omgeving(en). Actief ontwikkelen vereist een veelzijdige en veelvormige inhoud op een of meerdere gebieden en de bereidheid daarmee 'allround' te willen functioneren. Sport of bewegen, een aspect van ontspanning, is zo’n gebied dat een fysiek, sociaal en mentaal ontwikkelen én een optimaal presteren c.q. ervaren mogelijk maakt. Het bepaalt het persoonlijk welbevinden of dat van een groep.  
Een actieve leefstijl floreert bij het meer zelfstandig, zelfsturend en zelfverantwoordelijk handelen én het steeds weer investeren in jezelf, in de relaties met … en het inspireren van anderen (door coachen of begeleiden) plus het veranderen van omgevingen. Samenwerkend leren in een ‘club’ zorgt voor inhoudelijke ontwikkeling (je gaat beter samen volleyballen) én de ‘wijze van deelnemen’ (toenemende betrokkenheid). En uiteindelijk het actief participeren in de samenleving.
Het op deze manier handelen is complex en vereist samenhang door het leren van totaalplaatjes én de samenhang tussen fysieke én mentale coördinatie. Ook de mens is een ‘totaalplaatje’ (van lichaam, geest, omgeving) die de werkelijkheid al belevend waarneemt. Dat vereist het begrijpen, integreren en toepassen van kennis en vaardigheden


Het praktijkdeel van het project ’55-plus Sport & Leefstijl is in december 2016 afgerond. Het theoriedeel is in december 2018 afgerond. De eventuele bijstellingen of aanvullingen is per link in 'versies' aangegeven. Bij ontbreken daarvan is de 'versie: december 2016'

 

Elke bijdrage op deze site vereist een bepaald lees- c.q. ontwikkelniveau. Basisinformatie op mbo- niveau is aangeduid als niveau 1 en Verdiepende informatie op hbo- niveau is aangeduid als niveau 2. De aard van de informatie is gelaagd opgebouwd: op fundamenteel, plan- en/of praktijkniveau. U kunt op basis van onderwerp, leesniveau en aard van de informatie zelf uw ontwikkelroute kiezen. Maak dan bij WERKWIJZE OA-CLUB gebruik van: Leidraad voor 'Zelfontwikkeling voor 55-plus Sport en Leefstijl' . Bestanden zijn gratis te downloaden.
Hoewel u vrij over onze informatie kunt beschikken stellen we bij gebruik hiervan 'ten behoeve van derden' – dus meer dan persoonlijk gebruik - een verwijzing naar de 'OLDACTION- 55- plus Sport & Leefstijl' (Timmers e.a., 2018)’ op prijs.

LEESWIJZER
HOME & LEESWIJZER geven de structuur van ’55-plus Sport & Leefstijl’ aan. Deze heeft drie centrale thema’s (hierna 1,2,3 genummerd). De kernartikelen geven een basisschets van ons 'totale leefstijlplaatje. 
1
ACTIEVE LEEFSTIJL - kernartikel 1: Sociale innovatie voor de 55-plusser die 'anders' wil sporten en leven - kernartikel 2: Fysiek en mentaal actief leven .
Verder enkele artikelen die opvattingen nader uitwerken. Zie de INTRO bij deze link. Aansluitende praktijkuitwerkingen zijn:
CLUBVORMING & VOORBEELD CLUBVORMING. Voor geraadpleegde bronnen: zie een deel van LITERATUUR.

ANDERS SPORTEN - kernartikel 3: Het 'nieuwe' sporten (en leven) van de 55-plusser en enkele artikelen die opvattingen nader uitwerken.
De INTRO bij deze link helpt u verder. Aansluitende praktijkuitwerkingen:
CLUBVORMING, VOORBEELD CLUBVORMING, SPORTVORMEN & SPORT ONTWIKKELEN. Voor geraadpleegde bronnen: zie een deel van LITERATUUR.

3
LEREN & ONTWIKKELEN. - kernartikel 4 (leesniveau 1): Een leven lang bewegen-sporten en leren & ontwikkelen!' & kernartikel 4 (leesniveau 2): Leren & Ontwikkelen, een leven lang!  Aansluitende praktijkuitwerking: SPORT ONTWIKKELEN. Voor geraadpleegde bronnen: zie een deel van  LITERATUUR.

De link
OA-ONTWIKKELGROEP  geeft een overzicht van de bij het 55-plus project betrokken ontwikkelaars-onderzoekers en ondersteuners van 2009 tot en met december 2016. 
Bij
WERKWIJZE OA-CLUB is  de organisatie, aanpak, ontwikkeling en onderzoek van de projectclub in dezelfde periode beschreven. Bij deze link kunt u zich ook globaal oriënteren op het ‘wat, hoe en waarom’ van OLDACTION en haar projecten. Opleiders en studenten van mbo- en hbo-opleidingen vinden hier het (zelfstudie-)infoboek 'Bouwstenen van een sociale innovatie voor 55-plus Sport & Leefstijl’. Gratis te downloaden als mbo ( pdf 1 bestand ) of hbo-versie ( pdf 2 bestand ).

Verder treft u bij deze link in drie bijdragen de opzet en uitvoering en van de ontwikkelingsonderzoeken c.q. -projecten aan én het verslag van '55-plus Sport & Leefstijl'. 
Bij
LINKS treft u verwijzingen naar informatie over: (a) sportmogelijkheden, (b) leren/ontwikkelen, (c) gezondheid, (d) sportreizen, (e) werk en financiën. 


Inhoudelijke aspecten van de actieve leefstijl en de vindplaats

Fundamenteel niveau

Actieve, ondernemende, gezonde en zinvolle leefstijl hebben met taken op het gebied van werk, zorg, ontwikkeling, ontspanning. Een leven lang. Per levensfase zijn deze ‘totalen’ naar aard, omvang en intensiteit verschillend.
(Leren en) ontwikkelen is gericht op jezelf, op relaties met anderen, op samenwerken in en vernieuwen van omgevingen, inspireren van anderen door gedrag en opvattingen.
Het vereist zelf-, omgevings- en ontwikkelingsbesef die de eigen persoonlijke identiteit kenmerken en bijdragen aan het collectief bewustzijn.
Zie de links ‘Actieve leefstijl’ en ‘Clubvorming’ op de site
www.oldaction.nl .

Planningsniveau

Denken, (doelgericht) handelen, voelen en waarderen (betekenis geven aan…) en motorisch, cognitief-met inzicht, sociaal en affectief leren/ontwikkelen vormen één geheel.
Er is fysieke, mentale en sociale coördinatie in samenhang op een bepaald niveau.
Zelfstandig individueel én samen kunnen functioneren bij het leren, het leren hoe te leren én het leren hoe je anderen iets kunt leren. Ook al zijn er verschillende coördinatieniveaus.
Zie de links ‘Leren & Ontwikkelen’ en ‘Sport Ontwikkelen’ op de site
www.oldaction.nl .

Niveau van het praktisch handelen

Is fysiek (lichaam) en mentaal (bewustzijn) aanwezig in processen, functies, rollen en taken in gedrag of acties binnen omgevingen die een ‘totaal’ vormen.
Over een samenhangend geheel aan vaardigheden beschikken en kunnen toepassen. Streven naar optimaal ervaren en presteren. Omgaan met verschillen van elkaar door situaties op de mogelijkheden van elkaar af te stemmen c.q. onderling te regelen.
Zie de links ‘Anders Sporten’ en ‘Sportvormen’ op de site
www.oldaction.nl .


Toegepast op bijvoorbeeld een 55-plus sportclub
’Ik wil sporten omdat ik een/deze sportvorm uitdagend en plezierig vind en sportgericht is. Het motiveert mij. Ik wil vooral beleven, maar ook nog optimaal presteren en natuurlijk op maat. Dat wil ik samen doen met sporters van ongeveer dezelfde leeftijd. Het zelf een activiteit regelen en ontwikkelen, maakt het nog leuker. Een kartrekker begeleidt ons. De groep reguleert in principe alles zelf. Sport is voor ons vereenvoudigde wedstrijdsport (kleiner veld, minder spelers, ander materiaal) die we onderling beoefenen. Regels worden op de mogelijkheden van de groep en – zo nodig - op die van individuele spelers afgestemd. Samen een sport beleven door het uitvoeren van een eind(sport)vorm, is het belangrijkste. Naast voldoende beleving gaat het ons om het leren of verbeteren van sportvaardigheden. Ieder op eigen niveau. Het zelf en samen optimaal ontwikkelen van een sportvorm op de langere termijn is wenselijk. Dat doe je door elkaar te ‘al vragend’ te begeleiden of coachen, maar alleen als je dat zelf wilt. ‘Matig intensief’ bewegen is optimaal als dat gebeurt met driekwart inspanning van je persoonlijk maximaal coördinatievermogen op fysiek (doelgericht handelen) en mentaal gebied (strategisch handelen). Een brede of allround ontwikkeling van de coördinatie is aan te bevelen. Voldoende intensief sporten in clubverband is gezond. Het ontspant omdat zowel de sportvorm als de wijze van deelnemen je plezier geeft. Iedereen kan eraan deelnemen: mannen en vrouwen, beginners en gevorderden, met goede en matige conditie, gezonde sporters en met fysieke beperkingen (chronische ziekten). De groep zorgt voor een veilige, verantwoorde en activerende (sport)omgeving. Een gemengde groep van 55-plussers vereist een ‘goed omgaan’ met de verschillen van elkaar. Die groep kan bestaan uit…… mannen en vrouwen, gevorderden en beginners, sporters met voldoende en weinig conditie, gezonde sporters en sporters met fysieke beperkingen (chronische ziekten). De kwaliteit van de groep en het ‘omgaan met elkaar’  hangt af van de in de club aanwezige beroeps- en sportervaring’.

In het kader van onze projecten zijn een reeks publicaties verschenen, die in pdf-bestanden op deze site zijn te vinden.  U kunt deze (gratis) downloaden …

Actief leren onderwijzen en sporten
*(2003), ‘Krachtig’ opleiden van vakdocenten bewegingsonderwijs. Een onderzoek naar de effecten van een ‘krachtige’ leerwerkomgeving op de professionele ontwikkeling van (vak)Leraren In Opleiding LIO). Proefschrift. Haarlem: De Vrieseborch. Kern: activerende leerwerkomgevingen voor aanstaande professionals. Bestanden: 
pdf-PROMO-dl.1 , pdf-PROMO-dl.2pdf-PROMO-dl.3 , pdf-PROMO-dl.4.
*(2005), Actief leren onderwijzen. Haarlem: De Vrieseborch. Kern: uitwerking van activerende leeromgevingen voor leerlingen op VO-scholen. Bestanden:
pdf-ALO1-dl.1, pdf-ALO1-dl.2, pdf-ALO1-dl.3.
*(2006), Didactiek voor Sport en Bewegen. Baarn/Haarlem: Tirion/ De Vrieseborch. Kern: actief leren onderwijzen door vakleraren LO ... en leren sporten door sporttrainers. Bestanden: 
pdf-BDO-dl.1pdf-BDO-dl.2, pdf-BDO-dl.3pdf-BDO-dl.4.
*(2007). Voor applaus moet je het niet doen! Ontwikkelen van (beter) leren sporten en bewegen! Baarn: De Vrieseborch/Tirion. Kern: actief leven, leren en ontwikkelen op het gebied van Sport & Leefstijl. Bestanden:
pdf.-TAR-dl.1, pdf-TAR-dl.2, pdf-TAR-dl.3, pdf-TAR-dl.4
*(2008). Slim leren hoe te leren spelen of sporten. Schema’s, werkpatronen en vuistregels voor het zelfstandig didactisch handelen. Groningen: interne HIS- publicatie. Kern: het spelen of sporten al doende leren en ontwikkelen.  Zie voor dit bestand bij
SPORT ONTWIKKELEN.   
*(2009). Ontwikkelen van het (beter) leren en sporten op school: van 1970-2010. Over lijnen en relaties in de vakdidactiekontwikkeling van de Lichamelijke Opvoeding in Nederland vanuit een bewegingsonderwijskundig perspectief. Nieuwegein: Arko Sports Media. Kern: ontwikkeling van het beroep van 'vakleraar LO' in Nederland. Bestanden:
pdf-VADILO-dl.1 en pdf-VADILO-dl.2. .

Actief leven, bewegen en ontwikkelen

*(2010).
Sport op maat. Handreikingen voor een fysiek en mentaal actieve leefstijl van je 35e tot je 100e. Nieuwegein: ARKO Sports Media. Kern: beleven, leren, ontwikkelen op sportgebied voor 35-plussers. Informatie over dit basisboek is te vinden bij ANDERS SPORTEN, Basisboek SOM-Sporten op Maat voor 55-plus Sport & Leefstijl .
*(2012).
Activo's doen het anders, op maat en zeker na hun 50e . Een praktische filosofie voor een fysiek en mentaal actieve leefstijlontwikkeling. Nieuwegein: Arko Sports Media. Kern: ontwikkeling van een fysiek en mentaal actieve, gezonde en zinvolle leefstijl voor de nieuwe generatie ouderen, geboren in de jaren veertig, vijftig en begin zestig.  Zie ACTIEVE LEEFSTIJL: Basisboek ALO2- Activo's ....etc. voor 55-plus Sport & Leefstijl